Sherry Lexicon

Een overzicht van veel voorkomende woorden.

1.    Albariza(s) (Sp.)
Albariza(s) (Sp.) : (Albo = spaans voor wit). Spierwitte, zeer kalkhoudende, klei- en zandrijke bodem in het sherrygebied in Zuid-Spanje rond de stad Jerez de la Frontera.

2.    Almacenista (Sp.)
Almacenista (Sp.) : Kleine sherryproducenten met eigen wijngaarden en soleras. Produceren van de mooiste sherry’s die er te vinden zijn.

3.    Amontillado (Sp.)
Amontillado (Sp.) : Sherry die is gerijpt voorbij het fino stadium en een amberkleurige kleur heeft gekregen en een nootachtige smaak.

4.    Amoroso (Sp.)
Amoroso (Sp.) : Zachte en zoete sherry, meestal van het oloroso-type.

5.    Añada (Sp.)
Añada (Sp.) : Jonge wijn van de laatste oogst. Term die gebruikt wordt in het sherry-gebied.

6.    Barros (Sp.)
Barros (Sp.): Minder goede bodem in Andalucia (sherrygebied), bestaande uit zand en klei.

7.    Butt (Sp.)
Butt (Sp.) : Houten vat van 491 liter voor de rijping en opslag van Sherry.

8.    Catavinos (Sp.)
Catavinos (Sp.): Het typische sherryglas: hoog, slank en taps toelopend.

9.    Copita (Sp.)
Copita (Sp.) : Taps toelopend, hoog sherryglas.

10.    Cream
Cream : Benaming van een zeer zoete, volle en zachte sherry.

11.    Cream sherry (Sp.)
Cream sherry (Sp.) : Zoete dessertsherry. Zowel in donker als lichter gekleurde stijl. De donkere typen worden gemaakt van oloroso sherry’s die met de zeer zoete most van ingedroogde Pedro Ximénez-druiven zijn aangezoet. Deze sherry’s zijn vol en krachtig van smaak. De lichter gekleurde cream sherry’s zijn lichter van smaak en worden gemaakt van fino sherry’s die zijn aangezoet met ten dele vergiste most. De gisting van deze most heeft men door toevoeging van wijnalcohol gestopt, waardoor er nog veel suikers overbleven.

12.    Fino
Fino : Een lichte sherry of Montilla-Moriles, droog, fris en subtiel van geur en smaak. Ontstaat tijdens het sherry-productieproces als zich in het niet geheel gevulde en afgesloten rijpingsvat, op het wijnoppervlak flor ontwikkelt. Deze laag van gistcellen sluit de wijn grotendeels van de buitenlucht (zuurstof) af en behoedt hem zodoende voor overmatige oxidatie en bederf door azijnzuurbacteriën. De resulterende fino sherry is daardoor licht en nog fris van smaak. De tegenpool van oloroso sherry.

13.    Flor (Sp.)
Flor (Sp.) : Een speciaal soort gist, die tot ontwikkeling komt aan de oppervlakte van fino sherry en de sherry behoedt voor oxidatie en hem tevens een zeer eigen smaak geeft.

14.    Jerez (Sp.)
Jerez (Sp.) : Wijnbouwgebied in Zuid-Spanje. Zie sherry.

15.    Jerez y Manzanilla (Sp.)
Jerez y Manzanilla (Sp.): DO in Andalusië voor sherry, gemaakt van Palomino Fino, Palomino de Jerez, Pedro Ximénez en Moscatel.

16.    Manzanilla
Manzanilla : De meest droge, lichte en verfrissende sherry. Manzanilla is ook Spaans voor ‘kamille’, kenners noemen een indruk van kamille karakteristiek voor een goede manzanilla.

17.    Manzanilla pasada (Sp.)
Manzanilla pasada (Sp.): Sherrytype te vergelijken met de Amontillado’s. Het zijn droge Manzanilla’s die langer bewaard worden en die op dezelfde wijze evolueren als de Amontillado’s. Alleen ondergaan ze deze bewaring in loodsen op het grondgebied van San Lúcar de Barrameda.

18.    Medium
Medium : Een gezoete amontillado sherry.

19.    Oloroso (Sp.)
Oloroso (Sp.): Sherrysoort die nooit flor ontwikkelt, het is de soort met de donkerste kleur, de meeste geur en kracht en de zachtste smaak van alle sherry’s. Is de tegenpool van fino sherry.

20.    Pale cream (Sp.)
Pale cream (Sp.): Sherry gebaseerd op fino en gezoet.

21.    Palo cortado (Sp.)
Palo cortado (Sp.) : Luxe, relatief licht gekleurde sherry en Montilla-Moriles met een zeer verfijnde, belegen, rijke geur en een zachte, krachtige, volle smaak. Meestal zoet. Houdt het midden tussen een amontillado en oloroso.

22.    Palomino
Palomino : Witte druivensoort die eigenlijk alleen maar op de witte albariza zijn volledige kwaliteitspotentieel toont. Men maakt er de mooiste sherry’s van. Samen met de Pedro Ximénez en Moscatel vormt de Palominodruif de basis voor de sherryproductie. De Palomino levert de fijnste en elegantste sherry’s (fino en manzanilla). De droge witte wijnen van Palomino zijn neutraal met weinig karakter. In warmere wijnstreken maakt men er meestal sherry-achtige wijnen van.

23.    Pasada (Sp.)
Pasada (Sp.) : Een gerijpte manzanilla sherry.

24.    Pedro Ximénez (=PX)
Pedro Ximénez (=PX): Witte druivensoort van redelijke kwaliteit afkomstig uit Andalusië. Hij kan een zeer hoog suikergehalte in zijn fruit opbouwen en is bestand tegen veel warmte en droogte. In het sherrygebied is de Palominodruif bezig hem steeds meer te verdringen. De Palomino is minder gevoelig voor allerlei ziekten en produceert overvloediger.

25.    PX (Sp.)
PX (Sp.) : Afkorting voor Pedro Ximénez, wijn van de PX, de Pedro Ximénez. Vaak zoet en zeer rijk van smaak.

26.    San Lúcar (Sp.)
San Lúcar (Sp.): Stadje aan de monding van Guadalquivir waar sherry-wijngaarden zijn aangeplant.

27.    Sherry (Sp.)
Sherry (Sp.) : Engelse verbastering van het Spaanse Jerez. Een bijzondere, met alcohol versterkte wijn met de overbekende en unieke smaak waarin een kruidige notigheid en soms ook karamel aanwezig is. Wordt vervaardigd in het hete zuiden van Spanje in de provincie Cádiz, ten westen van Gibraltar, rond het stadje Jerez de la Frontera. De wijngaarden bezitten de unieke, zeer kalkhoudende, spierwitte albarizabodem die voor een groot deel verantwoordelijk is voor de kwaliteit en het speciale karakter van sherry. Sherry maakt men van de druivensoorten Palomino, Pedro Ximénez en Moscatel. De Palomino is de beste druif en brengt de beste fino sherry’s voort. De Pedro Ximénez is de tweede druif van hoge kwaliteit. Men maakt er in hoofdzaak de zoetere sherry’s van. De Moscatel wordt in kleine hoeveelheden gebruikt om de zoetere sherry’s op smaak te brengen. De bereidingswijze van sherry is zeer bijzonder. Men laat uitgegiste wijn rijpen in houten vaten die niet geheel gevuld zijn met wijn en niet geheel luchtdicht zijn afgesloten, doordat men de stop losjes in het spongat aanbrengt. De bovenliggende luchtlaag en de losse stop geven de soms in de bodega aanwezige speciale florgistcellen de kans om op het oppervlak van de wijn in het vat een laagje – de flor del vino – te vormen dat de wijn voor een groot deel beschermt tegen oxidatie en bederf door azijnzuurbacteriën. De wijn blijft hierdoor licht van kleur en fris van karakter. De zo ontstane wijn is een fino sherry. Wanneer er zich geen florgistcellen op het oppervlak van de wijn vormen, zal de wijn oxideren en voegt men alcohol toe om bederf tegen te gaan. De wijn wordt dan donkerder van kleur en minder fris maar notiger van smaak: het oloroso type. Laat men een fino langer op vat rijpen, dan ontstaat een amontillado sherry. Middels het toevoegen van zoete wijn of zelfs vino de color (ingekookte most), met name gemaakt van Pedro Ximénez, maakt men de wijnen zoeter, al naar gelang de gewenste zoetheid. Een ander bijzonder aspect van de bereiding van sherry is het solera-systeem. Minimaal 4 lagen vaten (criadera’s) liggen boven op elkaar gestapeld. In de bovenste vaten zit de jongste wijn, in de onderste vaten (de solera: op de grond gelegen) zit de oudste. Ieder jaar tapt men ten hoogste een derde deel uit elk onderste vat en bottelt dit voor de verkoop. Vervolgens vult men de onderste vaten weer aan met wijn uit de er boven liggende vaten. Deze, voor een derde leeg gehevelde vaten worden vervolgens weer aangevuld door wijn uit de daarboven liggende vaten, enz. Ten slotte worden de bovenste vaten weer aangevuld met jonge wijnen die nog geen rijping hebben ondergaan. Zodoende wordt door middel van het solera-systeem, een door de jaren heen constante kwaliteit van de te bottelen sherry verkregen. Wettelijk heeft de sherry een minimale leeftijd van 3 jaar. Het voortdurend mengen en ten dele vervangen van de oudere wijn is de essentie van het solera-systeem. De meest bekende en gehanteerde namen van verschillende sherrytypen zijn: manzanilla, fino, pale dry, medium dry, amontillado, oloroso, cream.

28.    Soleado (Sp.)
Soleado (Sp.): Een techniek waarbij de druiven enkele uren, soms dagen, op de loskade van het wijnhuis gedroogd worden. Toegepast in de sherrystreek om zoetere versies te bekomen.

29.    Solera (Sp.)
Solera (Sp.) : Ingenieus systeem om een constante stijl, ouderdom en kwaliteit van wijn te waarborgen. Wordt bij uitstek bij de productie van sherry, Montilla-Moriles en Malaga toegepast. Men gaat uit van een antal rijen houten vaten die bovenop mekaar liggen. In de bovenste rij zit de jongste wijn, in de onderste de oudste. Men tapt ééns per jaar uit de onderste uit elk vat maximaal een derde van de wijn en bottelt die. Vervolgens vult men de onderste vaten weer aan met wijn uit de erboven liggende vaten. Deze voor een derde leeg gehevelde vaten, worden vervolgens weer aangevuld met wijn uit de daarboven liggende vaten enz. Tenslotte worden de bovenste vaten weer aangevuld met jonge wijnen die nog geen rijping hebben ondergaan. Door middel van een solerasysteem met 5 lagen krijgt men een wijn met een minimale leeftijd van 5 jaar. Het voortdurend mengen en ten dele vervangen van de oudere wijn is de essentie van het solerasysteem.

30.    Venencia (Sp.)
Venencia (Sp.): Een instrument om sherrymonsters uit een vat te nemen: een metalen bekertje aan een lange steel. Traditioneel gemaakt van een lange, dunne walvisbalein met aan het eind een zilveren bekertje. De venenciador haalt met een venencia een bekertje sherry uit een vat en schenkt op een zwierige en indrukwekkende manier in een vloeiende beweging, zonder veel te morsen een bodempje sherry in een handjevol glazen.

31.    Venenciador (Sp.)
Venenciador (Sp.): lemand – meestal de keldermeester – die op een zeer behendige en spectaculaire wijze met een venencia een monster sherry uit een vat neemt en dit in een handjevol glazen schenkt. Een geliefde toeristische attractie tijdens een rondleiding door een sherrybodega.

32.    Versterkte (wijn)
Versterkte (wijn) : Wijnen die met (wijn)alcohol zijn aangesterkt, meestal om de gisting voortijdig te stoppen waardoor er nog restsuiker in de wijn overblijft. Port, de meeste sherry’s en de Vin Doux Naturel en Moscatel de Setúbal zijn enkele voorbeelden van versterkte wijnen.

33.    Vino dulce (Sp.)
Vino dulce (Sp.): Type zeer zoete sherrywijnen bekomen van Moscatel en/of Pedro Ximénez -druiven, die zeer lang, soms tot twee weken, in de zon gedroogd werden.a